Masło czy margaryna – co jest zdrowsze?

Wśród produktów do smarowania chleba prym wiodą trzy rodzaje tzw. smarowaczy: masło, margaryna oraz mix, czyli mieszanka masła i margaryny. Który z tych produktów jest najzdrowszy, co najlepiej wykorzystywać w codziennej kuchni  i czym powinniśmy smarować swoje pieczywo?

Masło czy margaryna - co jest zdrowsze?

Masło i jego magia

Masło to jeden z tych wyrobów, których sposób produkcji pozostaje niezmienny na przestrzeni lat. Od tysiącleci masło jest produkowane z tego samego składnika, czyli ze śmietany otrzymywanej z krowiego mleka (jednak są również masła do wyrobu których wykorzystuje się śmietanę z mleka owczego a nawet koziego). Co istotne, masło produkuje się nie stosując żadnych dodatków chemicznych. Masło wyrabia się w urządzeniach, które są nazywane maselnicami.

Z czego składa się masło?

Wśród podstawowych składników masła wymienić należy:

  • tłuszcz – jest go najwięcej i stanowi około 82-85% masła;
  • woda – to około 15-16%;
  • sucha masa beztłuszczowa – około 0,8-1,3% masy masła.

Ponadto w zależności od rodzaju masła w jego składzie możemy znaleźć różnorodne dodatki a wśród nich m.in. sól, pieprz czy inne przyprawy. W maśle znajdziemy duże ilości witaminy A (około 684 μg), karotenoidów a także cennej witaminy D (około 60 IU) i E pochodzenia naturalnego (około 2,3 mg). Co więcej, masło dostarcza również dużych ilości cholesterolu, których wartość waha się od 220 do 250 mg/100 g produktu.

Istnieje kilka różnych rodzajów masła:

  • śmietankowe – bardzo cenione ze względu na walory smakowe. Do produkcji masła śmietankowego wykorzystuje się nieukwaszoną śmietankę, co sprawia, że ten rodzaj masła zawiera około 2-3% laktozy. Masło śmietankowe o 73,5% tłuszczu zawiera około 660 kcal na 100 gram.
  • ekstra – do produkcji masła ekstra wykorzystuje się śmietanę pasteryzowaną i ukwaszoną a dzięki naturalnemu ukwaszeniu masło to zawiera maksymalnie 0.6% laktozy, dzięki czemu masło tego rodzaju jest zdrowsze od masła śmietankowego dla ludzi z nietolerancją laktozy oraz dla osób starszych i chorych. Masło ekstra o 82,5% tłuszczu zawiera około 735 kcal na 100 gram.
  • wiejskie – masło tego rodzaju jest wyrabiane z niepasteryzowanej, samoistnie ukwaszonej śmietany.
  • serwatkowe – masło serwatkowe jest produkowane z serwatki zamiast z pełnego mleka. Serwatka stanowi połowę suchej masy mleka i jest to swoista pozostałość po całkowitym ścięciu mleka krowiego, która zawiera około 5% laktozy.
  • topione – powstaje z przetopienia zwykłego masła, które miało jednak jakieś wady np. zły smak, konsystencję, strukturę lub barwę.
  • dietetyczne – ten rodzaj masła zawiera w porównaniu ze zwykłym masłem większą ilość wody oraz dodatki olejów jadalnych.
  • bezwodne – jak sama nazwa wskazuje masło bezwodne nie zawiera wody. Jest to możliwe na skutek jej odwirowania i następnemu próżniowemu suszeniu masła.
  • solone – masło solone posiada w swym składzie dodatek soli. W porównaniu do masła zwykłego cechuje go mniejsze zawartość tłuszczu.
  • smakowe – powstaje poprzez zmiksowanie masła śmietankowego z różnymi dodatkami np. ze szczypiorkiem, pietruszką czy przecierem pomidorowym a nawet czekoladą i orzechami. Dodatki te decydują o finalnym smaku oraz barwie masła.

Jak przechowywać masło?

Pytanie to jest bardzo istotne, gdyż niewłaściwe przechowywanie masła może szybko doprowadzić do jego zepsucia się, czyli zjełczenia. Jełczenie masła jest wynikiem utleniania się kwasów tłuszczowych lub hydrolizy zawartych w tłuszczach wiązań estrowych. Jełczeniu masła sprzyja podwyższona temperatura oraz obecność światła słonecznego. Zjełczałe masło jest szkodliwe dla zdrowia dlatego pod żadnym pozorem nie powinniśmy go spożywać.

Sprawdź: Domowe sposoby na ból zęba – 12 sprawdzonych metod na bolący ząb

Jak jednak rozpoznać, że nasze masło zjełczało? Nic prostszego. Wystarczy go delikatnie posmakować. Zjełczałe masło staje się zwyczajnie niesmaczne. Aby wydłużyć okres przydatności masła do spożycia możemy je zamrozić, przechowywać w lodówce lub – obecnie coraz rzadziej – zakonserwować solą kuchenną. Niestety, przechowywane w niskich temperaturach masło staje się twarde i przez to trudne w rozsmarowywaniu.

Dlaczego masło jest żółte?

Barwa masła jest uzależniona od wartości beta-karotenu. Mało kto wie, ale prawdziwą barwą masła jest kolor biały. Konsumenci przyzwyczaili się do masła koloru żółtawego (kremowego), dlatego producenci masła często decydują się na dodanie barwnika w postaci beta-karotenu – naturalnego karotenu pochodzącego z marchwi. Zabarwienie mleka może też bezpośrednio wynikać ze sposobu żywienia krów, których mleko wykorzystywane jest w procesie wytwarzania masła. Latem, kiedy krowy są karmione świeżą paszą, ich mleko sprawia, że masło przybiera intensywny kremowo-żółty kolor.

Margaryna

Margaryna (zwana też olejomargaryną) to drugi z popularnych smarowaczy, który na co dzień jest wykorzystywany w naszej kuchni. Swym wyglądem do złudzenia przypomina masło. Nawet smak, konsystencja oraz wartości odżywcze margaryny są bardzo zbliżone. Jesto to młodsza koleżanka masła, gdyż została wynaleziona dopiero w XIX wieku przez francuskiego chemika Hippolyte Mège-Mouriès.

Czym dokładnie jest margaryna?

Najogólniej można stwierdzić, że jest to produkt spożywczy, należący do tłuszczów jadalnych pochodzenia roślinnego. Współcześnie powstaje w procesie uwodornienia, bowiem margaryna to w istocie emulsja tłuszczowo-wodna, która jest aktualnie wytwarzana głównie poprzez katalityczne uwodornienie płynnych olejów roślinnych (palmowego, rzepakowego, sojowego, arachidowego oraz innych). Jeśli chodzi o zawartość tłuszczu w margarynie to jest ona różna, gdyż waha się od 40 do 80%. Margaryna nie zawiera cholesterolu, właśnie dlatego, że stanowi półsyntetyczny produkt pochodzenia roślinnego. Margaryna może mieć konsystencję miękką i wówczas jest chętnie wykorzystywana jako tłuszcz do smarowania pieczywa lub konsystencję twardą, która dobrze sprawdza się do smażenia i pieczenia.

Sprawdź: Olej kokosowy – od A do Z. Właściwości i zastosowanie.

Nie wszystko margaryna co się świeci

Nazwa „margaryna” jest zarezerwowana dla dokładnie sprecyzowanego pod względem zawartości produktu. Margaryną powinno się nazywać jedynie te produkty, które w swym składnie posiadają określoną zawartość tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych (odpowiednio od 80 do 90% dla margaryny, od 6 do 62% dla margaryny o zawartości 3/4 tłuszczu oraz od 39 do 41% dla margaryny półtłustej), z których tłuszcz mleczny stanowi co najwyżej 3% całkowitej masy margaryny. Jeśli zawartość tłuszczu jest mniejsza niż wskazane wartości to taki produkt powinien być określany mianem „tłuszczu do smarowania X%”.

Masło czy margaryna?

Margaryna może z powodzeniem zastępować masło, jednak wyłącznie w żywieniu osób dorosłych. Jak podają eksperci margaryny, w przeciwieństwie do masła, nie powinniśmy wykorzystywać w żywieniu dzieci, młodzieży oraz osób starszych. Poszukując jednoznacznej odpowiedzi na postawione przez nas pytanie o to co jest zdrowsze – masło czy margaryna – najczęściej można spotkać się z opinią, iż masło jest co do zasady korzystniejsze dla naszego zdrowia. Opinia ta jest oparta na okoliczności, iż masło w porównaniu z margaryną jest produktem bardziej naturalnym.

Pamiętajmy jednak, że zarówno masło jak i margarynę czy mix tych produktów powinniśmy stosować z umiarem, gdyż każda substancja w nadmiernej ilości może nam zaszkodzić. Jeśli nie mamy pewności jaka ilość masła czy margaryny może być wykorzystywana w naszej codziennej diecie to warto udać się po poradę do dietetyka, który dokonawszy dokładnej analizy będzie w stanie dokładnie ustalić nasze dzienne zapotrzebowanie na określone składniki pokarmowe.

Może Ci się również spodoba

3 komentarze

  1. 27 listopada 2016

    […] Sprawdź: Masło czy margaryna – co jest zdrowsze? […]

  2. 5 grudnia 2016

    […] Sprawdź: Masło czy margaryna – co jest zdrowsze? […]

  3. 14 września 2017

    […] Sprawdź: Masło czy margaryna – co jest zdrowsze? […]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *